Trong bối cảnh giao lưu văn hóa Việt - Hàn ngày càng phát triển, các chương trình trải nghiệm văn hóa truyền thống đóng vai trò quan trọng trong việc giúp sinh viên quốc tế tiếp cận và hiểu sâu hơn về bản sắc Hàn Quốc. Thay vì chỉ giới thiệu văn hóa qua lý thuyết hay trình diễn một chiều, nhiều hoạt động hiện nay lựa chọn cách tiếp cận thông qua trải nghiệm trực tiếp - người tham gia được “chạm”, được thực hành và được cảm nhận.

Chương trình Trải nghiệm văn hóa Hàn Quốc do Trường Đại học Sư phạm Quốc gia Gwangju tổ chức tại Trung tâm Ngôn ngữ tiếng Hàn TP.HCM vào ngày 21/01 và 03/02/2026 là một hoạt động tiêu biểu theo tinh thần đó. Với hai ngày hoạt động bao gồm các trải nghiệm văn hóa như chơi Ddakji, làm vòng tay thắt nút truyền thống, làm Hansam và học múa Hansamchum. Tham gia vào buổi học thứ hai đã mang lại cho mình những trải nghiệm độc đáo cùng Hansam - dải lụa gắn liền với nghệ thuật múa truyền thống Hàn Quốc.

Hansam - dải lụa mang dấu ấn lịch sử và tinh thần văn hóa Hàn Quốc
 

Hansam (한삼) xuất hiện từ rất sớm trong lịch sử múa truyền thống Hàn Quốc và phát triển mạnh trong giai đoạn Joseon (1392-1897). Đây là dải lụa dài được gắn vào tay áo Hanbok, thường được sử dụng trong các điệu múa cung đình và múa dân gian. Không chỉ mang giá trị thẩm mỹ, Hansam còn phản ánh tinh thần tiết chế, sự hài hòa và nhịp điệu mềm mại đặc trưng trong văn hóa Hàn Quốc.

Trong nghệ thuật múa truyền thống Hàn Quốc, Hansam giúp kéo dài và làm nổi bật chuyển động tay, tạo nên cảm giác uyển chuyển và liên tục. Qua thời gian, Hansam không chỉ hiện diện trong các nghi lễ cung đình mà còn đi vào đời sống biểu diễn dân gian, trở thành một yếu tố quen thuộc thể hiện bản sắc thẩm mỹ và cảm xúc của người Hàn Quốc thông qua ngôn ngữ hình thể.

Từ các điệu múa truyền thống đến Hansamchum

Qua quá trình tìm hiểu, mình được biết rằng trong nghệ thuật múa truyền thống Hàn Quốc, Hansam không gắn với duy nhất một điệu múa, mà xuất hiện trong nhiều loại hình khác nhau, từ múa cung đình đến múa dân gian. Ở mỗi bối cảnh, dải lụa Hansam lại mang một sắc thái riêng, khi thì chậm rãi, tĩnh tại, khi thì mềm mại, giàu cảm xúc, hoặc mang không khí lễ hội.

Trong các điệu múa truyền thống như Seungmu, Hansam được sử dụng để kéo dài chuyển động tay, thể hiện chiều sâu nội tâm và sự tĩnh lặng mang tính thiền định. Với Taepyeongmu, Hansam góp phần tạo nên nhịp điệu uyển chuyển nhưng sáng và trang trọng, phản ánh khát vọng về quốc thái dân an trong bối cảnh cung đình. Trong khi đó, ở Salpuri, chuyển động của Hansam lại gắn với việc giải tỏa cảm xúc, giúp người múa truyền tải những trạng thái tâm lý phức tạp thông qua sự mềm mại và liên tục của dải lụa.

Tuy nhiên, những điệu múa này thường có cấu trúc chặt chẽ, gắn với nghi lễ, bối cảnh lịch sử hoặc yêu cầu kỹ thuật cao, không dễ tiếp cận với người mới. Chính vì vậy, Hansamchum (한삼춤) ra đời như một hình thức múa được phát triển và biên soạn lại từ các yếu tố truyền thống, trong đó Hansam trở thành trung tâm của chuyển động, còn hệ thống động tác được đơn giản hóa và linh hoạt hơn.

Hansamchum không phải là một điệu múa “chuẩn mực” cố định, mà là một phong cách múa, thường được sử dụng trong các hoạt động giáo dục, giao lưu văn hóa và biểu diễn trải nghiệm. Đặc trưng của Hansamchum là nhịp điệu sáng, giàu năng lượng, các động tác tay liên tục, rõ nét, giúp người tham gia dễ dàng cảm nhận được vẻ đẹp uyển chuyển của Hansam mà không cần nền tảng múa chuyên sâu.

Trong bối cảnh giao lưu quốc tế, Hansamchum được xem như cầu nối giữa truyền thống và hiện đại. Thay vì yêu cầu người tham gia hiểu sâu về nghi lễ hay kỹ thuật, Hansamchum cho phép mọi người tiếp cận múa truyền thống Hàn Quốc thông qua cảm nhận cơ thể, nhịp điệu và sự tương tác trực tiếp. Chính điều này giúp Hansamchum trở thành lựa chọn phù hợp cho các chương trình trải nghiệm văn hóa, nơi mục tiêu không chỉ là giới thiệu kiến thức, mà còn tạo ra sự kết nối và đồng cảm giữa những người đến từ các nền văn hóa khác nhau.

Khi tinh hoá truyền thống được cảm nhận trực tiếp bằng chuyển động cơ thể

Trong phần trải nghiệm thực hành, mình cùng các bạn tham gia được tự tay làm Hansam với hoa văn truyền thống, từ việc lựa chọn màu sắc đến cách bố trí họa tiết. Mỗi chi tiết đều phản ánh tư duy thẩm mỹ đặc trưng của văn hóa Hàn Quốc với sự hài hòa và cân đối luôn được đề cao.

Tiếp đó, lớp học múa Hansamchum mang đến một trải nghiệm rất khác so với việc chỉ quan sát biểu diễn. Khi trực tiếp thực hành, mình cảm nhận rõ sự phối hợp giữa nhịp thở, chuyển động tay và sự uốn lượn liên tục của dải lụa Hansam. Các động tác được thực hiện theo tiết tấu rõ ràng, nhấn mạnh sự mềm mại và tính liên kết của chuyển động.

Trong quá trình học theo nhóm, cách sắp xếp đội hình vòng tròn và nhịp múa chung tạo cho mình cảm giác về sự đồng bộ và kết nối giữa những người tham gia. Dù Hansamchum không phải là một điệu múa cộng đồng theo nghi lễ truyền thống, cách tổ chức trải nghiệm giúp mọi người dễ dàng hòa nhịp cùng nhau, từ đó cảm nhận rõ hơn tinh thần cởi mở và sự gắn kết mà múa truyền thống Hàn Quốc có thể mang lại trong bối cảnh giao lưu văn hóa.

Góc nhìn từ sinh viên Hàn Quốc

Phỏng vấn Yu Sejong, sinh viên Hàn Quốc đến từ Trường Đại học Sư phạm Quốc gia Gwangju - người trực tiếp tham gia tổ chức và hỗ trợ các hoạt động trải nghiệm văn hóa - cho biết bạn đã có gần một tháng sinh hoạt, học tập và tham gia các chương trình hỗ trợ giáo dục tại Việt Nam trước khi sự kiện diễn ra.

“Trước khi đến Việt Nam, mình chỉ biết đất nước này qua sách vở và một vài câu chuyện từ gia đình. Nhưng khi thực sự sống và làm việc tại đây, mình cảm nhận rất rõ sự cởi mở và thân thiện của người Việt Nam, đặc biệt là các bạn sinh viên. Mọi người luôn chủ động giao tiếp, sẵn sàng giúp đỡ và chia sẻ, khiến mình nhanh chóng cảm thấy Việt Nam không còn xa lạ. Việt Nam trong mắt mình là một đất nước rất đẹp, với nhiều cảnh quan đa dạng và đặc biệt là ẩm thực rất phong phú. Trong khoảng thời gian ở đây, mình đã có cơ hội thử nhiều món ăn địa phương và mỗi món đều mang một hương vị rất riêng. Những trải nghiệm đời sống như vậy giúp mình hiểu Việt Nam không chỉ ở khía cạnh học thuật, mà còn ở chiều sâu văn hóa và con người.”

Theo Yu Sejong, khoảng thời gian làm việc tại Việt Nam không chỉ giúp sinh viên Hàn Quốc hiểu thêm về môi trường giáo dục, mà còn mở ra nhiều góc nhìn mới về cách sinh viên Việt Nam tiếp cận tri thức, văn hóa và các hoạt động giao lưu quốc tế. 

“Đây cũng là lần đầu mình phải tìm hiểu kỹ về Hansam và các yếu tố văn hóa liên quan để xây dựng giáo trình và hỗ trợ mọi người trong lớp học. Khi chuẩn bị nội dung để dạy và hướng dẫn, mình có cơ hội nhìn lại văn hóa của chính đất nước mình một cách chậm rãi và sâu hơn. Việc được truyền tải những giá trị văn hóa đó cho người khác khiến mình cảm thấy rất thú vị và có ý nghĩa. Chúng mình không muốn chỉ đứng trước mọi người để nói về văn hóa Hàn Quốc. Điều mình mong muốn là các bạn có thể trực tiếp chạm vào, làm thử và cảm nhận. 

Trong lúc quan sát, mình thấy các bạn Việt Nam rất sáng tạo trong cách thiết kế Hansam. Mỗi dải lụa đều mang màu sắc và bố cục riêng, nhưng vẫn giữ được tinh thần truyền thống. Điều đó khiến mình cảm nhận được sự quan tâm, tình cảm và thái độ nghiêm túc của các bạn đối với văn hóa truyền thống của nước mình. Với mình, điều đó khiến mình rất xúc động và cũng là động lực để mình muốn tiếp tục tham gia tổ chức thêm nhiều chương trình như thế này trong tương lai.”

Khi văn hóa trở thành cầu nối bền vững

Với mình, chương trình Trải nghiệm văn hóa Hàn Quốc lần này không chỉ dừng lại ở việc khám phá truyền thống, mà còn cho thấy sức mạnh của trải nghiệm trong việc kết nối con người. Thông qua Hansamchum - một hình thức múa giàu tính biểu cảm mà văn hóa Hàn Quốc được kể lại bằng chuyển động, cảm xúc và sự tương tác trực tiếp. Những hoạt động như vậy không chỉ góp phần quảng bá văn hóa, mà còn đặt nền tảng cho sự thấu hiểu và gắn kết bền vững giữa sinh viên Việt Nam và Hàn Quốc trong bối cảnh giao lưu quốc tế ngày càng sâu rộng.